Posted in December 2008

2009 is het jaar van de innovatie

Er zijn twee goede redenen om 2009 uit te roepen tot het jaar van de Innovatie. De eerste en meest triviale is omdat het kan! Iedereen kan een jaar uitroepen tot “Het jaar van …”. Zo is 2009 tegelijkertijd met het Jaar van de Innovatie door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het jaar van de Astronomie. Volgens de Chinezen is het het jaar van de Os en natuurlijk is het ook het internationale jaar van de natuurlijke materialen. Een veel belangrijker reden om 2009 uit te roepen tot het jaar van de innovatie is omdat het nodig is.

Medio december schreef ik een stuk getiteld ”Bezuinigen op innovatie verkleint kans op herstel”. De essentie is dat alhoewel het makkelijk is om te bezuinigen op innovatie, het niet verstandig is omdat we innovatie nodig hebben om concurrerend te blijven en onze positie op het wereldtoneel te houden, zeker met de opkomende landen als China, India en zelfs de V.S, die qua innovatiekracht vele malen groter zijn dan Nederland.

Bij tegenwind harder trappen

Ik ben niet de enige die er zo over denkt. Op 20 december j.l. stond er in Het Financieele Dagblad een essay van Jan Peter Balkenende (foto) getiteld “Op Karakter“. In dit, overigens prima, stuk geeft hij aan dat de Nederlander bij tegenwind harder gaat trappen. Daar zit iets herkenbaars in (vandaar ook dit gebruikte voorbeeld), lange polderwegen waar de wind altijd tegen zit en groepen scholieren zwoegend onderweg zijn.

De vraag voor mij is wel of de geschetste karaktereigenschap en de daaraan gekoppelde zakelijke instelling nog wel zo breed in Nederland gevonden wordt. Gaat Nederland niet in een lagere versnelling en accepteert het dat het allemaal langer gaat duren? Het antwoord op deze vraag zal in 2009 en 2010 gegeven worden.

Innovatie is als het ware die extra inspanning die bij tegenwind de vaart erin houdt. Bedrijven die deze extra inspanning doen, hebben een grotere kans om het beter te doen dan hun concurrenten. Ik schrijf met nadruk “een grotere kans om het beter te doen” omdat innovatie geen garantie is voor succes.

Ook de CEO van Procter & Gamble is voor meer innovatie bij een recessie.

Er valt een hele hoop te zeggen over innovatie, alleen al over de laatste alinea kan ik een heel artikel vullen. In 2009 zal er daarom op Frankwatching een serie artikelen verschijnen waarin de diverse aspecten van innovatie behandeld zullen worden. Bijvoorbeeld: Wie zijn de meest innovatieve bedrijven (zowel volgens Business Week als volgens de lezers van Frankwatching). En: Hoe zorg ik dat innovatie een sustainable proces wordt en ik mijn innovatiebudget niet hoef te verstoppen voor de CFO?

Maar dat komt pas volgend jaar. Om te beginnen is het goed om een definitie te van innovatie te hebben. Zodat we in ieder geval allemaal dezelfde taal spreken.

Wat is innovatie?

In Webster’s Dictionary wordt innovation als volgt omschreven: the introduction of something new. Dat is voor mij ook de uitgangspositie van innovatie. Van daaruit kunnen we een definitie of verdere omschrijving maken die aangeeft waar we het nu echt over hebben.

Succesvol of niet?

Wat opvalt is dat er geen sprake is van succesvol of niet. Laatst had ik een discussie of alleen succesvolle innovaties échte innovaties zijn. Mijn mening is dat wel of niet succesvol niet uitmaakt voor het feit of iets een innovatie is. Het maakt wel uit voor het bedrijf dat liever een succesvol(le) product of dienst in de markt zet, maar ook de wetenschap dat iets niet werkt (op dit moment of in deze vorm) is waardevol.

Incrementele innovaties en grote innovaties

Ook wordt er niets gezegd over hoe groot de innovatie is. De introductie van de iPod is net zo goed een innovatie als de PET fles. Of de inkeping van Bolletje beschuit. Als interim innovatie manager had ik te maken met een portfolio van projecten van diverse groottes (korte trajecten van enkele weken tot grotere trajecten van enkele maanden) en en uiteenlopende tijdshorizon (kort <1 jaar, middel 1-2 jaar en lang >3 jaar). Een kort traject kan een incrementele innovatie zijn die bijvoorbeeld de conversie op een formulier verhoogd. Dat klinkt misschien saai, maar een conversiestijging van 10% kan serieus geld opleveren, zeker bij grote volumes.

Fundamenteel onderzoek, R&D en innovaties

Fundamenteel onderzoek wordt ter vergroting van kennis (door universiteiten) gedaan, R&D heeft een meer toegepast karakter (en wordt in de IT wereld met name gedaan door de grootste hard- en software leveranciers), ook qua doelen (maar in sommige gevallen toch nog wetenschappelijk) en innovatie, tot slot, heeft het meest praktische karakter en is daarom voor alle bedrijven toepasbaar.

Afsluiting

Innovaties zijn er dus in alle soorten en maten. Ze mogen mislukken, maar liever niet. En ze kenmerken zich door een praktische inslag en een concreet doel. Het allerbelangrijkste: iedereen kan innoveren. Overheden, NGOs, scholen, verzorgingstehuizen, begrafenisondernemers, het midden- en kleinbedrijf, multinationals … echt iedereen.

2009 wordt het jaar van de innovatie voor iedereen.

Bezuinigen op innovatie verkleint kans op herstel

Bezuinigen op innovatie snijdt in de toekomstige slagkracht van ondernemingen én de nv Nederland. Terwijl Nederland het juist van innovatie moet hebben om de concurrentiestrijd aan te kunnen met de Verenigde Staten, India en China. Nu de financiële crisis de reële economie definitief lijkt te besmetten, kijken ondernemingen naar manieren om zo ongeschonden mogelijk door deze crisis te komen. De meest voor de hand liggende stap is bezuinigen. Naast zaken als minder reizen en lagere bonussen, staat ook innovatie op de lijst. Want, zo is de redenering, vernieuwing levert nu even geen geld op en kan dus wel even wachten.

Probleem is dat innovatie nog geen stabiele basis heeft binnen de meeste ondernemingen. Los van de kredietcrisis moet innovatie zich continu bewijzen om op de batenkant van de bestuursagenda te staan. Vooral in het najaar barst de strijd vaak los. Als de bladeren van de bomen vallen zet menig ondernemingsbestuur het mes in de budgetten om de kosten te verlagen voor het sluiten van de boeken.

Innovatie-DNA

Innovatie hoort echter niet thuis in het rijtje van reizen en lunches, maar in de groep van strategische kernactiviteiten. Bedrijven moeten anders gaan denken. Innovatie komt niet vanzelf tot stand en moet in de processen van het bedrijf verweven worden. Bedrijven moeten het innovatie-DNA ontwikkelen, zoals het DNA van iedere levende cel alle informatie bevat die de cel nodig heeft om te ontwikkelen en te functioneren.

Innovatie-DNA bevat alle informatie, voor medewerkers en bedrijf, die nodig is om innovatie een duurzaam proces te laten worden. Dit heeft gelijk een aantal voordelen. Er is geen reden meer om het innovatiebudget te verstoppen voor de financiële topman: innovatie is dan onderdeel van het primaire proces en krijgt de aandacht en budgetten die het verdient.

Daarnaast gaat het rendement van innovatie omhoog omdat de voorwaarden en mentaliteit geregeld zijn. In tijden van krimpende of op zijn best gelijkblijvende innovatiebudgetten bestaat de mogelijkheid om meer innovatie te realiseren voor hetzelfde geld. Ook wordt innovatie stabieler: het gaat niet meer om ad-hocbeslissingen, maar om een constante stroom vernieuwingen die het bedrijf helpen de concurrentie op achterstand te zetten.

Voor het ontwikkelen van een innovatie-DNA is moed nodig, want het druist in tegen de bestaande opvattingen. Het is geen garantie voor succes, maar wel nodig als we willen dat ‘Nederland Innovatieland’ serieus wordt genomen en de groei oplevert die wij nodig hebben om in de mondiale slag overeind te blijven.

Deze column is eveneens gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.

Digitaal Erfgoed Nederland: Naar Buiten!

Op 9 en 10 december werd voor de 5e keer de Digitaal Erfgoed conferentie gehouden. Op dit congres komen medewerkers van musea, archieven, bibliotheken en andere beheerders van erfgoed samen om ervaringen uit te wisselen op welke manier collecties of objecten het beste kunnen worden gedigitaliseerd en voor het publiek beschikbaar worden gemaakt. Met name de laatste vraag is interessant, het eenvoudig weg digitaliseren en online zetten, houdt niet automatisch in dat het ook gevonden en gewaardeerd wordt door het publiek. Het thema was daarom ook: Naar Buiten! Continue reading

Geen Trends 2009

In de afgelopen periode hebben we vier trends voor 2009 de revue laten passeren: Trends 2009: Crowds & communities, Trends voor 2009: Mobile here, mobile there, mobile everywhere’, Trends 2009 : Het Merk “IK” oftewel kan ik geld verdienen met mijzelf zijn? en Trends 2009: Sociale Netwerken.

Deze trends zijn niet door mij alleen bedacht maar door de lezers van Frankwatching. Iedereen kon aangeven welke trend hij of zij dacht dat in 2009 zich nadrukkelijk zou manifesteren. Een aantal keren werd een technologie genoemd waarvan ik met alle wil van de wereld het geen trend kon noemen (omdat het nog niet bestond) of waarbij eigenlijk te weinig ontwikkeling was om te kunnen spreken van een trend. In dit artikel een overzicht van de onderwerpen die het niet gehaald hebben.

Wanneer is iets geen trend?

Het is goed om even te kijken naar de manier waarop de trends worden bekeken. Eerder stelden we vast dat we niet in de toekomst kunnen kijken en dat trends tot stand komen op basis van extrapolatie (waar zitten ze nu en hoe zal dat volgend jaar zijn) en analyse (ontbreken er spelers?). Er moet wel sprake zijn van een beginsituatie (iets moet er al zijn) en een verandering van situatie (iets moet bewegen). Volgens deze definitie is een aantal “trends’ zoals voorgesteld door lezers van Frankwatching  toch geen echte trend. In de komende paragrafen bespreken we deze “trends” en waarom ze het niet zijn.

Advergaming en in game advertising

Dit zijn twee voorbeelden waarbij advertenties zijn verwerkt in een game waardoor bijvoorbeeld de game gratis kan worden gespeeld (zie bijvoorbeeld Candystand, nu even zonder branding i.v.m. verkoop door Wrigley) of waardoor de game meer realiteit krijgt (EA Fifa reeks zou zonder boarding (advertenties) niet realistisch zijn). Wikipedia maakt een ander onderscheid maar komt op het zelfde neer. Beide vormen van adverteren zijn al jaren oud (in 2002 heb ik een rapport geschreven voor een grote bank over games en de mogelijkheid tot adverteren). Sinds die tijd zijn er eigenlijk weinig grote deals geweest op het gebied van advergaming of in game advertising. De meest recente uiting die ik heb gezien was BP in Simcity Societies. Op het moment dat ik dit schrijf verschijnt er net een persbericht (en hier nog een) over Massive (onderdeel van Microsoft) dat zij in een aantal games (e.g. Warcraft, Saints Row) online ads zal serveren. Wordt de voorspelling ingehaald door de tijd en is het toch een trend? We zullen het volgend jaar zien.

WiApp

Een aparte trend die werd voorgesteld was WiApp. Een term die bij mij geen bel deed rinkelen. Een zoektocht op Google leverde wel hits op (maar enkele duizenden) die ook niet relevant bleken te zijn. In de discussie met Frits (die Wiapp voorstelde) kwam ik er achter dat Wiapp staat voor Wireless information Promotional Products/Projects. Een handheld waarop actuele informatie verschijnt met eigen content van de verspreider. Frits gaf ruiterlijk toe dat zij dit gaan introduceren in 2008 (dus haast is geboden). Maar een trend, dat is het niet. Of het een trend wordt in 2009? We zullen het zien.

Semantisch web

Een van de reageerders (Eppo) had het gelijk bij het rechte eind: 2009 wordt NIET het jaar van het semantisch web. Op Wikipedia staat een mooie definitie: The Semantic Web is an evolving extension of the World Wide Web in which the semantics of information and services on the web is defined, making it possible for the web to understand and satisfy the requests of people and machines to use the web content.

In lekentermen: door de toevoeging van semantiek en verbanden wordt het web veel waardevoller, omdat bijvoorbeeld datgene wat je zoekt beter begrepen kan worden. Bijvoorbeeld bij het zoeken naar sportauto’s kan de zoekopdracht automatisch worden uitgebreid naar Aston Martin, MG, BMW Z3 enzovoorts, omdat het systeem weet dat dit typen sportauto’s zijn.

Ik realiseer me volledig dat ik nu heel kort door de bocht het semantisch web beschrijf, maar voor dit artikel is het wel even genoeg (hier is nog een semantisch web artikel op Frankwatching).

De essentie is dat het semantisch web nog steeds niet gaat doorbreken. Mijn eerste ervaring met Semantic Web, gesprekken met Frank van Harmelen, dateren uit 2003. Sinds die tijd is W3C verder gegaan met de standaardisatie en zijn er veel EU projecten geweest die iets doen met semantiek (bijv. OntoGrid en Knowledgeweb). Grootschalige toepassingen van het semantisch web zijn er nog niet, en dat is jammer.

Het semantisch web zal een van de grootste doorbraken zijn voor het internet in de komende jaren.

Zwarte bril

Bij alle trends heb ik, onder de titel zwarte bril, een paragraaf gewijd aan het kritisch kijken naar al die trends. Wat opvalt is dat het vaak makkelijk is om te zien waarom iets niet zou lukken. Alleen bij het Merk IK vond ik het moeilijk. Is dat omdat ik er in geloof of omdat ik toevallig mijn dag niet had? Ik denk dat VRM (zeg maar de oergedachte waar in het Merk IK over werd geschreven) een heel valide idee is, dat nog wel heel wat uitwerking moet krijgen. Hou rekening met een zwarte bril en zwartkijkers bij het ontwikkelen van nieuwe producten. Kritisch naar je product of dienst kijken kan het sterker maken.

Experiment geslaagd?

Op deze manier de trends samenstellen voor 2009 was een experiment, waarvan ik denk dat het geslaagd is. De artikelen zijn goed gelezen en hebben een respectabel aantal reacties gehad. Of het ook volgend jaar waar gaat worden, dat valt nog te bezien maar deo volente zal ik volgend jaar in oktober onze voorspellingen tegen het licht houden en kijken in hoeverre we gelijk hebben gehad.

Afsluiting

Als laatste wil ik alle mensen bedanken die hebben bijgedragen aan deze trends serie:
Tom, Hans, Frank W, Martin, blogdog, Bart, Ruben, Roy, Michel, Freek, Gitta, Bart, Inge, Tomas, Mark, Martijn, Jori, Michiel, Karen, Matthijn, Gerard, Sabine, Michel, Eppo, Aad, Jeroen, Johan, Gosse, Jan, Engago, Marloes, Farah, Frank M, Frank J, Karianne, Jos, Stephan, Arnold, Martien, Robin, Marcel, Frank v D, Bastiaan, Peter, Chris, Marianne, JW, Cris, Ruud, Geoffrey, Frits, Arne, Bram, Charly, Erik, Twan, Roy, Joop, Remco, Menno, Paul en Jeroen.