Heeft u ook een elektronica kerkhof op zolder?

De Amerikanen hebben er een mooie definitie voor: “Attic: a place where consumer electronics go to die” . Onlangs ruimde ik de zolder op waar ook een klein elektronica kerkhof was ontstaan.

In totaal heb ik twee kratten weggegooid met van alles en nog wat. Opvallend was dat het allemaal nog wel werkte maar alleen verouderd is.  Ik vraag me echt af waarom ik nog steeds elektronische apparaten koop!

De laatste zin moet ik even nuanceren: ik bedoel niet dat ik geen elektronische apparaten meer zou willen hebben, alleen niet meer kopen. Zoals veel mensen vind ik het leuk om nieuwe gadgets uit te proberen, sterker nog graag zelfs! Maar waarom zou ik een mobiele telefoon moeten kopen om er plezier van te hebben?

Is er niet een model mogelijk waarbij ik wel het plezier ervan heb maar niet na verloop van tijd blijf zitten met een verouderd apparaat?

Zo goed als nieuw?

Neem bijvoorbeeld de Netgear EVA 8000 mediaspeler. Het apparaat is niet meer leverbaar en vervangen door nieuwe apparaten die meer functionaliteit hebben en die wel nieuwe draadloze standaard (802.11n) en nieuwe video codecs ondersteunt. Daarnaast zitten er een aantal bugs in de firmware van de speler waardoor  het afspelen niet goed loopt. Helaas worden er geen updates van de firmware meer uitgebracht.

Het apparaat werkt verder prima, ook samen met mijn NAS. Gewoon jammer dat er geen updates meer komen.

Het komt door het business model

Het business model van fabrikanten van consumenten elektronica is gebaseerd op het verkopen van zoveel mogelijk nieuwe producten. Het zolang mogelijk ondersteunen of updaten van bestaande apparaten vanuit dat perspectief helemaal niet interessant, het levert namelijk geen nieuwe verkopen op.

Van product naar dienst is de toekomst

Maar wat nou als we elektronica niet als product zien maar als een dienst?

Je koopt het apparaat niet maar je betaalt een bepaald bedrag per maand. Daarvoor mag je het  toestel c.q. apparaat en eventuele diensten gebruiken en het toestel blijft eigendom van de fabrikant.

Zolang je betaalt gebruik je het toestel. Als je stopt met betalen dan gaat het apparaat of toestel weer terug naar de fabrikant. Hierdoor ontstaat een drijfveer voor de leverancier om te zorgen dat het apparaat op to date blijft, en dat zo economisch mogelijk te doen, bijvoorbeeld door software matige updates. Een andere optie, echter meer ingrijpend is om het ontwerp zo aan te passen dat er bijvoorbeeld een upgrade kan worden gedaan door de consument zelf. Stuur eenvoudigweg een nieuwe module op die de consument zelf kan verwisselen.

Een van de eerste voordelen die me te binnen schiet is dat het elektronica kerkhof met een dergelijk business model verleden tijd zou zijn, tenslotte wordt je geen eigenaar meer maar alleen gebruiker.

Daar op voortbordurend … een toestel zou dan ook een tweede of derde leven kunnen hebben. Eigenlijk ga je de hele ontwerp filosofie van consumenten elektronica overhoop halen. Waar er in het oude model geen drijfveer is om te ontwerpen voor refurbish-reuse-repair-recycle zou het er nu wel kunnen zijn.

Vorig jaar in Brussel tijdens de Greenweek presenteerde ik al over dit idee:



Veel haken en ogen

Deze transitie van een product gebaseerd business model naar een diensten gebaseerd business model heeft veel haken en ogen. Die ingrijpendheid is niet alleen beperkt tot een heel andere inkomstenstroom. Het is ook een kwestie van gewenning. Tot nu toe zijn we veelal eigenaar van de dingen die we gebruiken. Een mobiele telefoon is van jou, jij betaalt ervoor en als je hem niet meer gebruikt gaat deze in de meeste gevallen in de lade of eindigt op zolder.

Heel voorzichtig zie je nu modellen waarbij eigendom en gebruik worden losgekoppeld. Spotify is een mooi voorbeeld, maar ook de BBC iPlayer. Zolang je betaalt heb je toegang. Ook KPN geeft nu de mogelijkheid om toestellen te leasen en niet meer te kopen.

In Brussel is ook aandacht voor deze nieuwe ontwikkeling. Europarlementariër Judith Merkies noemt dit de ‘lease samenleving’. Zij heeft onder andere grondstoffen en milieu in haar portefeuille. Want ook vanuit die twee perspectieven, de schaarste van grondstoffen en het probleem van afval en vervuiling, is een nieuw business model wenselijk.

Kortom, dit zijn de eerste stappen om te komen tot een nieuw en meer duurzaam business model.

Hoe dit model vorm zou kunnen krijgen en welke obstakels en uitdagingen voorliggen beschrijf ik in de volgende artikelen over de lease samenleving.

Tagged , , , ,